Bonus, RSU's en aandelenopties bij een VSO

Werk je in het hogere segment, dan bestaat je beloning vaak uit meer dan alleen salaris. Denk aan een bonus, RSU's of aandelenopties. Bij een vaststellingsovereenkomst (VSO) zit juist daar vaak het grootste financiële belang. En de VSO regelt het meestal niet vanzelf.

Je bonus: waar heb je nog recht op?

Een bonus is de bekendste extra beloning. Er zijn veel varianten: een salesbonus, een targetbonus, een company bonus of een performancebonus. In het hogere segment kan een bonus oplopen tot zes tot twaalf maandsalarissen. Het gaat dus om flinke bedragen.

De vraag is: wat gebeurt er met je bonus als je halverwege het jaar vertrekt?

In veel bonusregelingen staat dat je in dienst moet zijn op het moment van uitbetaling om recht te hebben op je bonus. Die uitbetaling vindt meestal drie tot zes maanden na het einde van het boekjaar plaats. Vertrek je eerder, dan kan je bonus dus helemaal vervallen. Ook als je het grootste deel van het jaar hebt gewerkt en je targets hebt gehaald.

Leg daarom in de VSO vast:

• welke bonus je ontvangt over het lopende jaar, bijvoorbeeld pro rata;
• welke bonus je nog ontvangt over vorig jaar, als die nog niet is uitgekeerd;
• om welk bedrag of percentage het gaat, en wanneer het wordt uitbetaald.

Wat zijn RSU's en aandelenopties?

RSU's (Restricted Stock Units) zijn een toezegging van je werkgever dat je op een later moment aandelen in het bedrijf ontvangt, zonder dat je daarvoor hoeft te betalen. Je krijgt de aandelen pas echt als ze zijn gevest: op een vooraf bepaalde datum, en meestal alleen als je dan nog in dienst bent.

Aandelenopties geven je het recht om op een later moment aandelen te kopen tegen een vooraf vastgestelde prijs. Is de waarde van het aandeel inmiddels hoger dan die prijs, dan levert dat winst op. Ook opties vesten vaak pas na een bepaalde periode.

Het principe is bij beide hetzelfde: hoe langer je dienstverband doorloopt, hoe meer RSU's of opties er voor jou vesten. De einddatum in je VSO kan daardoor veel geld waard zijn.

Let op: de plan rules bepalen wat er gebeurt

Wat er bij vertrek met je aandelen of opties gebeurt, staat meestal niet in je arbeidsovereenkomst. Het staat in de regels van de aandelenregeling, de plan rules. Vaak worden de aandelen uitgegeven via een stichting administratiekantoor (STAK) of door een buitenlandse moedermaatschappij. Dat is een andere partij dan je werkgever.

Die regels kunnen in de VSO meestal niet worden aangepast. En ze lopen sterk uiteen. Bijvoorbeeld:

• je moet minimaal vijf jaar in dienst zijn geweest;
• je moet na toekenning nog een bepaalde periode in dienst blijven;
• bij vertrek vervallen al je niet-gevestigde aandelen of opties;
• vertrek je vóór een bepaalde datum, dan vervalt alles.

Lees de plan rules daarom altijd goed, voordat je tekent.

Good leaver of bad leaver?

Bijna elke aandelenregeling maakt onderscheid tussen een good leaver en een bad leaver. Dat onderscheid is vaak bepalend voor wat je behoudt.

• Een bad leaver is doorgaans iemand die zelf opzegt, die verwijtbaar heeft gehandeld, of aan wie het ontslag te wijten is. Een bad leaver verliest vaak al zijn rechten.
• Een good leaver is meestal iemand van wie de arbeidsovereenkomst door de werkgever wordt beëindigd. Een good leaver behoudt vaak (een deel van) zijn rechten.

Bij een VSO ligt het initiatief bij je werkgever. Leg daarom altijd in de VSO vast dat je als good leaver wordt aangemerkt. Vaak heeft de werkgever of de STAK ook enige ruimte om iemand als good leaver aan te merken, ook als de regels dat niet automatisch doen.

Wat als je toch rechten verliest?

Soms lukt het niet om je aandelen of opties te behouden, of om de waarde ervan te laten uitkeren. Bijvoorbeeld omdat de plan rules dat niet toelaten. Dan is het belangrijk om te onderhandelen over compensatie voor wat je verliest, zoals een hogere beëindigingsvergoeding.

Je vertrekt immers eerder dan gepland, op initiatief van je werkgever. Het is redelijk dat je niet de rekening betaalt voor aandelen of opties die je anders wel had gekregen.

Denk ook aan:

• de uitoefentermijn. Bij opties heb je na vertrek vaak maar beperkt de tijd, bijvoorbeeld 90 dagen, om ze uit te oefenen.
• de fiscale gevolgen. RSU's worden in Nederland meestal belast bij vesting, opties bij uitoefening. Laat dat doorrekenen voordat je tekent.