PIP of verbeterplan gekregen: word ik ontslagen?

Je hebt een PIP gekregen: een personal improvement plan, of verbeterplan. Dat komt vaak hard aan. Het goede nieuws: een PIP betekent niet automatisch ontslag. Het eerlijke antwoord is wel dat een PIP vaak de eerste stap is richting een ontslagdossier. Hoe je nu reageert, bepaalt voor een groot deel hoe het verder loopt.

Wat is een PIP?

Een PIP volgt meestal op een halfjaarlijkse of jaarlijkse review waarin je werkgever vindt dat je onvoldoende hebt gepresteerd. Je werkgever biedt je dan een verbetertraject aan: een plan met doelen, een looptijd en, als het goed is, begeleiding.

Op papier is een PIP bedoeld om je te helpen verbeteren. In de praktijk gebruiken werkgevers een PIP ook regelmatig als drukmiddel om een werknemer te laten vertrekken. Een PIP is namelijk niet alleen vervelend omdat je wordt gemonitord. Het raakt ook aan vertrouwen, en kan je in een situatie brengen waarin je je voortdurend moet verantwoorden.

Waarom is een PIP zo belangrijk voor je werkgever?

Wil je werkgever je ontslaan wegens disfunctioneren, dan is een verbetertraject een van de vereisten. Zonder serieuze kans om te verbeteren is er geen voldragen ontslaggrond, en kan je werkgever niet met succes naar de kantonrechter. Meer daarover lees je in VSO ontvangen? Dit moet je weten.

Stel dat je werkgever vindt dat je niet functioneert, en jullie komen er in een gesprek niet uit. Dan is een PIP voor je werkgever de stap die nodig is om een ontslagdossier op te bouwen.

Tegelijk opent een PIP vaak de deur naar een gesprek over een regeling. Een werkgever kan zeggen: "Als dit traject voor jou te vervelend is, kunnen we je ook een VSO aanbieden."

Moet je de PIP tekenen?

Nee, niet direct. Je mag invloed uitoefenen op de inhoud van een PIP. Teken hooguit voor ontvangst, niet voor akkoord. En reageer schriftelijk als je het oneens bent met de kritiek of met de doelen. Wat nu op papier staat, kan later in een ontslagdossier terugkomen.

Hoe ziet een goede PIP eruit?

De basis van een PIP is dat je een echte kans krijgt om te verbeteren, met de hulp die daarbij hoort. Een goede PIP bevat:

• concreet benoemde verbeterpunten. Wat gaat er precies niet goed?
• meetbare doelen, SMART geformuleerd: specifiek, meetbaar, haalbaar, relevant en tijdgebonden;
• een redelijke looptijd, zodat verbetering ook echt zichtbaar kan worden;
• begeleiding, bijvoorbeeld via coaching of een opleiding;
• regelmatige evaluatiemomenten, die worden vastgelegd.

Een PIP die eenzijdig door de werkgever is opgelegd, faalt vaak. Denk aan salesdoelstellingen die niet haalbaar zijn, of een plan dat volledig draait om omzet terwijl de hele markt slecht ligt. Dan word je afgerekend op iets waar je weinig invloed op hebt.

Wat wil je zelf?

Voordat je reageert, is het belangrijk om te bepalen wat je eigenlijk wilt.

Je wilt blijven. Werk dan mee met je werkgever. Geef aan dat je bereid bent om te verbeteren, maar vraag eerst duidelijkheid over welke punten precies niet goed gaan. Vraag om concrete doelen en goede begeleiding, focus op verbetering en leg je voortgang vast.

Je wilt eigenlijk weg. Dan hoef je niet mee te gaan in het traject alsof er niets aan de hand is. Ga kritisch in op de PIP, weerleg de punten waar je het niet mee eens bent, en maak duidelijk dat het vertrouwen voor jou is geschaad. Je kunt dan aangeven dat je liever over een regeling praat. Een PIP kan zo juist de aanleiding zijn voor een goede VSO, het liefst voordat het ontslagdossier compleet is.

Wanneer is je positie sterk?

Dat hangt af van je situatie. Je staat sterker als:

• je jarenlang goed bent beoordeeld, en er opeens kritiek komt;
• er een nieuwe manager is die na een paar maanden vindt dat je niet functioneert;
• de doelen vaag of onhaalbaar zijn;
• je geen begeleiding krijgt.

Je staat zwakker als je al een paar keer bent gewaarschuwd, en aantoonbaar is dat je niet functioneert zoals je werkgever van je mag verwachten.